NOVI ZAKON O UPRAVLJANJU OTPADOM

Narodna Skupština Republike Srbije usvojila je novi Zakon o upravljanju otpadom 3. decembra 2025. godine¹. Zakon je stupio na snagu 12. decembra 2025, osim pojedinih odredaba čija je primena odložena do 1. januara 2027.

Cilj donošenja zakona je unapređenje normativnog okvira u oblasti upravljanja otpadom na teritoriji Republike Srbije, kao i dalje usklađivanje domaćih propisa sa propisima Evropske Unije i međunarodnim standardima.

Novi zakon, pored preciznijeg definisanja pojmova koji su postojali i u prethodnom zakonu (poput sakupljanja otpada, skladištenja otpada, soldifikacije, stabilizacije), uvodi i nove pojmove, među kojima su nasipanje, materijalno ponovno iskorišćenje i otpad od hrane.

Po prvi put na zakonskom nivou uvodi se lista mera za prevenciju nastanka otpada, koja je ranije bila regulisana isključivo podzakonskim aktima. Fokus je stavljen na održive modele proizvodnje i potrošnje, razvoj dugotrajnijih i popravljivih proizvoda, kao i jačanje sistema ponovne upotrebe i popravke. Posebna pažnja posvećena je smanjenju otpada od hrane u svim fazama lanca snabdevanja, odgovornom upravljanju proizvodima koji sadrže kritične sirovine i opasne supstance, kao i identifikaciji proizvoda koji predstavljaju najveće izvore otpada. Zakon takođe naglašava značaj informisanja i podizanja svesti javnosti o prevenciji nastanka otpada.

Novi zakon uvodi poseban Plan upravljanja otpadom kod primarnog proizvođača otpada i propisuje njegovu sadržinu. Ovaj dokument obavezni su da sačine i usvoje svi primarni proizvođači otpada koji godišnje proizvode više od 100 t neopasnog i/ili više od 200 kg opasnog otpada, a koji su prema prethodnom zakonu imali obavezu da sačine plan upravljanja otpadom koji je bio propisan kao plan upravljanja otpadom u postrojenjima za koja se izdaje integrisana dozvola.

Jedna od značajnijih novina jeste i uvođenje obaveze da držalac i primalac otpada dostavljaju Agenciji za zaštitu životne sredine i Dokument o kretanju neopasnog otpada. On se dostavlja isključivo u elektronskom obliku, unosom podataka u informacioni sistem Nacionalnog registra izvora zagađivanja. Držalac je dužan da navedeni dokument dostavi najkasnije na dan započinjanja kretanja otpada, dok je primalac otpada obavezan da to učini najkasnije sedam dana od završetka kretanja otpada. Ove odredbe primenjuju se od 1. januara 2027. godine.

Zakonom su definisane i obaveze sakupljača otpada, te su bliže regulisana pitanja upravljanja određenim vrstama posebnih tokova otpada, a proširena su i ovlašćenja inspektora.

Takođe, novi zakon je utvrdio i izuzetak od opšte zabrane uvoza otpada za energetsko iskorišćenje, čime se omogućava uvoz određenih vrsta neopasnog otpada u ove svrhe, pod uslovom da u Republici Srbiji postoji postrojenje za energetsko iskorišćenje otpada sa važećom dozvolom za rad. Vlada će posebnim aktom propisati listu neopasnog otpada koji se može uvoziti, kao i uslove uvoza i način njegovog tretmana, čime će se stvoriti regulatorni okvir usmeren ka smanjenju oslanjanja na fosilna goriva i postepenom okretanju alternativnim energentima koji imaju potencijal da zamene ugalj i druga goriva sa visokim emisijama CO2.

Na kraju, za donošenje podzakonskih akata, kao i za usklađivanje poslovanja pravnih i fizičkih lica sa novim pravilima predviđen je prelazni period od godinu dana.

Odricanje od odgovornosti: Tekst je informativnog karaktera i ne predstavlja pravni savet.